{"id":3415,"date":"2026-06-21T01:52:02","date_gmt":"2026-06-21T01:52:02","guid":{"rendered":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/?p=3415"},"modified":"2026-06-21T01:52:06","modified_gmt":"2026-06-21T01:52:06","slug":"amasyada-130-yildir-kayip-sanilan-yitik-turk-lalesi-yeniden-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/?p=3415","title":{"rendered":"Amasya&#8217;da 130 Y\u0131ld\u0131r Kay\u0131p San\u0131lan &#8220;Yitik T\u00fcrk Lalesi&#8221; Yeniden Bulundu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amasya&#8217;da yakla\u015f\u0131k 130 y\u0131ld\u0131r do\u011fada g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in neslinin Anadolu&#8217;da t\u00fckendi\u011fi kabul edilen ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda &#8220;Tulipa Sprengeri&#8221; olarak bilinen &#8220;Yitik T\u00fcrk Lalesi&#8221; yeniden bulundu. Bilim insanlar\u0131n\u0131n ve do\u011fa ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r izini s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc nadir bitkiyi, bo\u015f zamanlar\u0131nda do\u011fa y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri yapan emektar kap\u0131c\u0131 Ercan Eftelio\u011flu ke\u015ffetti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Olay\u0131n duyulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan b\u00f6lgeye gelen botanik uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan incelemelerde bulunan bitkinin, 1896 y\u0131l\u0131ndan bu yana do\u011fada g\u00f6r\u00fclmeyen ve Anadolu&#8217;da yok oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen &#8220;Yitik T\u00fcrk Lalesi&#8221; oldu\u011fu tespit edildi. Bitkinin \u00f6rnekleri foto\u011fraflan\u0131rken, bulundu\u011fu alan\u0131n konumu a\u00e7\u0131klanmad\u0131 ve koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Anadolu&#8217;da Yok Oldu\u011fu D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yitik T\u00fcrk Lalesi ilk kez 1892 y\u0131l\u0131nda Alman bah\u00e7\u0131van M\u00fchlendorff taraf\u0131ndan toplanarak Avrupa&#8217;ya g\u00f6nderilmi\u015f ve burada &#8220;Tulipa Sprengeri&#8221; ad\u0131yla bilim d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bitki, en son 1896 y\u0131l\u0131nda do\u011fal ortam\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra bir daha kay\u0131t alt\u0131na al\u0131namam\u0131\u015f, Anadolu&#8217;daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erdi\u011fi kabul edilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u0131llar i\u00e7erisinde Avrupa&#8217;daki s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki \u00f6zel botanik bah\u00e7elerinde s\u00fcs bitkisi olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren t\u00fcr, T\u00fcrkiye&#8217;de ise adeta bir efsaneye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Hatta \u00e7ekilmi\u015f foto\u011fraf\u0131, T\u00fcrkiye Bitkileri Listesi kitab\u0131n\u0131n kapa\u011f\u0131nda yer alm\u0131\u015f ve uzun y\u0131llard\u0131r botanik\u00e7ilerin arad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrler aras\u0131nda g\u00f6sterilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bilim \u0130nsanlar\u0131n\u0131n Y\u0131llard\u0131r Arad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcr\u00fc Kap\u0131c\u0131 Buldu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amasya&#8217;da bir apartmanda kap\u0131c\u0131l\u0131k yapan ve do\u011faya olan ilgisiyle tan\u0131nan 51 ya\u015f\u0131ndaki Ercan Eftelio\u011flu, hafta sonu arkada\u015flar\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 do\u011fa gezisinde dikkatini \u00e7eken bir \u00e7i\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledi. Daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc foto\u011fraflardan yola \u00e7\u0131karak bunun y\u0131llard\u0131r aranan Yitik T\u00fcrk Lalesi olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen Eftelio\u011flu, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri uzmanlara ula\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Foto\u011fraflar\u0131 inceleyen Nezahat G\u00f6kyi\u011fit Botanik Bah\u00e7esi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Salih Sercan Kano\u011flu, durumu Bolu Abant \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u0130smail Eker ile payla\u015ft\u0131. \u0130ki uzman ilk f\u0131rsatta Amasya&#8217;ya gelerek bitkinin bulundu\u011fu b\u00f6lgede incelemelerde bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda bitkinin, yakla\u015f\u0131k 130 y\u0131ld\u0131r do\u011fada g\u00f6r\u00fclmeyen ve Anadolu&#8217;da neslinin t\u00fckendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Yitik T\u00fcrk Lalesi oldu\u011fu kesinle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00c7ok Mutluyum&#8221;<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarihi ke\u015ffi ger\u00e7ekle\u015ftiren Ercan Eftelio\u011flu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mutlulu\u011fu \u015fu s\u00f6zlerle anlatt\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;\u00c7ok mutluyum. Aradan 130 y\u0131l ge\u00e7mi\u015f. Bitki ilk defa bana denk geldi.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Evli ve iki \u00e7ocuk babas\u0131 olan Eftelio\u011flu, bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131 do\u011fada ge\u00e7irerek bitkileri g\u00f6zlemledi\u011fini ve \u00e7i\u00e7eklere \u00f6zel ilgi duydu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;130 Y\u0131l Sonra Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 G\u00f6r\u00fcyoruz&#8221;<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yitik T\u00fcrk Lalesi \u00fczerine uzun y\u0131llard\u0131r ara\u015ft\u0131rmalar yapan Prof. Dr. \u0130smail Eker ise ke\u015ffin bilim d\u00fcnyas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Bir\u00e7ok yerli ve yabanc\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bu bitkiyi bulmak i\u00e7in b\u00f6lgeye gelirdi. Ancak bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir izine rastlanmad\u0131. Bu bitkinin kay\u0131p oldu\u011funu san\u0131yorduk. 130 y\u0131l sonra asl\u0131nda kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmekteyiz. Bundan sonraki s\u00fcre\u00e7te bitkiyi koruma alt\u0131na al\u0131p ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prof. Dr. Eker, bitkinin di\u011fer lale t\u00fcrlerinden ayr\u0131lan \u00f6zelliklerine de dikkat \u00e7ekerek, &#8220;Di\u011fer lalelere g\u00f6re daha ge\u00e7 \u00e7i\u00e7ek a\u00e7ar. Uzun boylu ve parlak k\u0131rm\u0131z\u0131 renklidir. \u00c7i\u00e7e\u011fin i\u00e7erisindeki polen keselerini ta\u015f\u0131yan anterlerin ve ince iplik\u00e7iklerin k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte olmas\u0131, onu yak\u0131n t\u00fcrlerinden kolayca ay\u0131rmaktad\u0131r&#8221; dedi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Ercan Bey&#8217;e \u00d6d\u00fcl Verilmeli&#8221;<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nezahat G\u00f6kyi\u011fit Botanik Bah\u00e7esi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Salih Sercan Kano\u011flu da bulunan bitkinin y\u00fczde y\u00fcz Yitik T\u00fcrk Lalesi oldu\u011funu belirterek, y\u0131llard\u0131r yanl\u0131\u015f b\u00f6lgelerde arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bitkinin bulundu\u011fu alan\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n risk olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Kano\u011flu, \u015fu de\u011ferlendirmede bulundu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Bu lale y\u00fczde 100 Yitik Lale. Zaman\u0131nda biz de arad\u0131k ama bulamam\u0131\u015ft\u0131k. Hep yanl\u0131\u015f yere bak\u0131yormu\u015fuz. Bitkiyi bulan Ercan Bey&#8217;e madalya ya da \u00f6d\u00fcl verilmeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok ki\u015fi oradan ge\u00e7mi\u015f olabilir ancak bunun Yitik Lale oldu\u011funu fark eden ki\u015fi Ercan Bey oldu.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Koruma \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 S\u00fcrecek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kano\u011flu ayr\u0131ca, &#8220;Yitik Lale Gurbetten S\u0131laya D\u00f6n\u00fcyor&#8221; projesi kapsam\u0131nda \u0130ngiltere&#8217;den T\u00fcrkiye&#8217;ye getirilen t\u00fcrlerden elde edilen tohumlar\u0131n iki y\u0131l \u00f6nce Amasya&#8217;da toprakla bulu\u015fturuldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130stanbul&#8217;daki Nezahat G\u00f6kyi\u011fit Botanik Bah\u00e7esi&#8217;nde \u00e7o\u011falt\u0131lan 45 bin tohumun, Do\u011fa Koruma ve Milli Parklar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u015f birli\u011fiyle farkl\u0131 b\u00f6lgelere ekildi\u011fini belirten Kano\u011flu, t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131 ve \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ayn\u0131 hassasiyetle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yakla\u015f\u0131k 130 y\u0131l sonra yeniden ke\u015ffedilen Yitik T\u00fcrk Lalesi, hem T\u00fcrk botanik tarihi hem de biyolojik \u00e7e\u015fitlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan son y\u0131llar\u0131n en \u00f6nemli do\u011fa ke\u015fiflerinden biri olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amasya&#8217;da yakla\u015f\u0131k 130 y\u0131ld\u0131r do\u011fada g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in neslinin Anadolu&#8217;da t\u00fckendi\u011fi kabul edilen ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_rtcl_gb_attr":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-http-turkiyemhaber-com-wp-content-uploads-2026-03-saray-59-haber-13-mart-pdf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3417,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3415\/revisions\/3417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkiyemhaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}